Loading ...

Giải bài toán cơ sở hạ tầng

Ngày đăng:24-10-2017 | 10:35:55
Từ ngày 19 đến 21-10, tại TP Hội An (tỉnh Quảng Nam) đã diễn ra Hội nghị Bộ trưởng Tài chính Diễn đàn hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) và các hội nghị liên quan. Ðây là một trong chuỗi sự kiện Năm APEC 2017 mà Việt Nam được vinh dự đảm nhiệm vai trò chủ nhà.

Với chủ đề quốc gia APEC 2017 là tạo thêm động lực mới, cùng vun đắp tương lai, trong bốn chủ đề ưu tiên hợp tác tài chính trong năm 2017, chủ đề đầu tư dài hạn cho cơ sở hạ tầng (CSHT) đóng vai trò quan trọng nhất.

Trong bối cảnh các nền kinh tế đang nỗ lực củng cố tài khóa, tiết kiệm chi tiêu nhằm cắt giảm thâm hụt ngân sách, việc tìm kiếm các giải pháp tài chính cho CSHT là vấn đề cốt lõi để giải quyết "nút thắt" trong bài toán CSHT. Ðây là việc tập trung vào huy động nguồn vốn dài hạn của khu vực tư nhân cho các dự án CSHT, nhất là cơ chế bảo đảm lợi ích và giảm rủi ro cho các nhà đầu tư (NÐT) tư nhân khi tham gia vào dự án hợp tác đối tác công - tư (PPP).

Trong bối cảnh đó, việc phát triển CSHT tiếp tục là chủ đề được đặc biệt quan tâm trong hợp tác APEC, không chỉ đối với các nền kinh tế đang phát triển và mới nổi với nhu cầu rất cao về phát triển CSHT, mà cả với những nền kinh tế lớn như Mỹ, Nhật Bản, Ô-xtrây-li-a và các tổ chức tài chính quốc tế như Ngân hàng Thế giới (WB), Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB).

Thực tiễn cơ chế chia sẻ rủi ro trong các dự án BOT tại Việt Nam cho thấy, các dự án PPP ở Việt Nam chủ yếu là các công trình giao thông đường bộ và nhà máy nhiệt điện theo hình thức hợp đồng BOT. Hầu hết các dự án áp dụng cơ chế chỉ định NÐT thực hiện dự án. Dù đã được áp dụng khá lâu ở Việt Nam, song, xây dựng một cơ chế chia sẻ rủi ro hợp lý trong các hợp đồng BOT chưa được các cơ quan quản lý nhà nước thật sự chú trọng, ngoại trừ các dự án BOT nhiệt điện. Các cơ quan nhà nước có thẩm quyền vẫn có tư tưởng đẩy nhiều rủi ro cho NÐT. Trong đó, rủi ro liên quan mặt bằng sạch cho NÐT là khá phổ biến với các dự án đầu tư ở Việt Nam nói chung và dự án BOT nói riêng. Theo quy định hiện hành, nếu Nhà nước có mặt bằng sạch thì sẽ giao cho NÐT; trường hợp không có mặt bằng sạch thì Nhà nước (địa phương) sẽ hỗ trợ thực hiện công tác giải phóng mặt bằng (GPMB), tái định cư. Chi phí này sẽ được tính vào tổng mức đầu tư của dự án; trong một số trường hợp, Nhà nước sẽ hỗ trợ chi phí GPMB, tái định cư.

Ðối với các dự án BOT nhiệt điện, các địa phương khá tích cực trong tổ chức, thực hiện công tác GPMB, tái định cư để giao đất sạch theo đúng cam kết với NÐT. Riêng đối với các dự án BOT đường bộ, vẫn còn hiện tượng địa phương không giao đất sạch theo đúng tiến độ cam kết. Ðiều này ảnh hưởng tiến độ và phương án tài chính của dự án. Pháp luật không quy định địa phương phải chịu trách nhiệm về tài chính đối với NÐT trong trường hợp không giao đất cho dự án theo tiến độ. Ðiều này tạo ra rủi ro khá lớn cho các nhà đầu tư PPP.

Ðối với rủi ro liên quan đầu vào, đầu ra của dự án, đại diện Bộ Tài chính cho biết, căn cứ vào tính chất và yêu cầu thực hiện dự án, Thủ tướng Chính phủ chỉ định cơ quan thay mặt Chính phủ bảo lãnh cung cấp nguyên liệu, tiêu thụ sản phẩm, dịch vụ và các nghĩa vụ hợp đồng khác cho NÐT, doanh nghiệp dự án hoặc các doanh nghiệp khác tham gia thực hiện dự án và bảo lãnh nghĩa vụ của các doanh nghiệp nhà nước bán nhiên liệu, nguyên liệu, mua sản phẩm, dịch vụ của NÐT, doanh nghiệp dự án. Chính phủ bảo đảm chuyển đổi ngoại tệ cho NÐT, song, khả năng bảo đảm chuyển đổi ngoại tệ phụ thuộc từng thời điểm cụ thể. Việt Nam không bảo lãnh tỷ giá ngoại hối.

Chính vì vậy, nhiều NÐT và các tổ chức tài chính quan tâm nhiều hoạt động đầu tư phát triển CSHT theo hình thức PPP nhưng vẫn cho rằng thị trường PPP ở Việt Nam chưa phát triển, tiềm ẩn nhiều rủi ro. Vì vậy, NÐT đề nghị Chính phủ nghiên cứu, cho phép áp dụng nhiều hình thức bảo lãnh để chia sẻ rủi ro như cơ chế bảo lãnh doanh thu tối thiểu, bảo lãnh tỷ giá hối đoái, bảo đảm chuyển đổi ngoại tệ. Rõ ràng, việc nghiên cứu xây dựng cơ chế chia sẻ rủi ro hợp lý giữa Nhà nước và doanh nghiệp tư nhân để bảo đảm hài hòa lợi ích giữa các bên, phù hợp bối cảnh Việt Nam là đòi hỏi mà Chính phủ cần quan tâm và phải được nghiên cứu trong quá trình sửa đổi các quy định về đầu tư PPP.

Theo kết quả đàm phán thảo luận giữa các thành viên APEC trong thời gian vừa qua, trong lần cải cách đặc biệt này, các nước thống nhất cơ chế khu vực nhà nước chịu trách nhiệm giải quyết các rủi ro liên quan thay đổi chính sách, chính trị, GPMB, tái định cư; rủi ro bất khả kháng liên quan thiên tai, địch họa. Trong đó, yêu cầu bảo đảm chuyển đổi ngoại tệ là đòi hỏi chính đáng của NÐT, nhất là NÐT nước ngoài.

Trong bối cảnh hiện nay, Chính phủ không bảo đảm được chuyển đổi tất cả nhu cầu của NÐT, song, nên nghiên cứu để có hướng tăng tỷ lệ bảo lãnh khoảng hơn 70% nhu cầu. Bên cạnh đó, khu vực tư nhân chịu trách nhiệm giải quyết các rủi ro về thiết kế, xây dựng, huy động nguồn vốn đầu tư, rủi ro liên quan doanh thu và tỷ giá hối đoái. Ðây cũng là những điểm mấu chốt nhất nhằm tháo gỡ "nút thắt" trong huy động vốn xây dựng CSHT - nhiệm vụ hàng đầu của Hội nghị Bộ trưởng Tài chính APEC 2017.

Thực tế cho thấy, tài trợ vốn dài hạn để đầu tư vào hệ thống hạ tầng thông qua mô hình PPP là một trong các chủ đề được thảo luận trong các diễn đàn APEC. Nội dung liên quan cơ chế chia sẻ rủi ro của các dự án PPP đã được đề cập trong một số hội thảo, song, chưa trở thành chủ đề chính. Tại Hội nghị Bộ trưởng Tài chính APEC 2017 lần này, lần đầu tiên, chủ đề này được đưa lên hàng đầu, đóng vai trò quan trọng số một trong các vấn đề thảo luận và đi tới tuyên bố chung của hội nghị, và cũng là mong mỏi của NÐT tư nhân trong tiến trình phát triển kinh tế khu vực.

Theo nhandan.org.vn

(Nguồn:)
Viết phản hồi
Mã xác nhận:
Thông tin doanh nghiệp